Uw mechanische ventilatiebox draait dag en nacht. Ondertussen verzamelen stof, vuil en soms vettige afzettingen zich op ventilatieventielen, roosters en onderdelen van het ventilatiesysteem. Maar hoe maakt u uw ventilatiebox eigenlijk schoon zonder schade te veroorzaken?
Een ventilatiesysteem onderhouden is belangrijk. Toch hoeft u niet voor iedere schoonmaakbeurt een monteur in te schakelen. Ventilatieroosters en veel afzuigventielen kunt u prima zelf reinigen.
De ventilatiebox zelf vraagt meer voorzichtigheid. Daarin bevinden zich een elektromotor, elektronische onderdelen en een nauwkeurig draaiende ventilatorwaaier. Een onjuiste schoonmaakmethode kan meer schade veroorzaken dan de oorspronkelijke vervuiling.
Bij Ventilatie Service Center houden wij ons dagelijks bezig met ventilatormotoren, motorplaten en professionele revisies. In deze handleiding leggen wij uit welke onderdelen u veilig zelf kunt schoonmaken, welke werkzaamheden beter aan een deskundige worden overgelaten en hoe u problemen kunt herkennen.
Wat kunt u zelf schoonmaken?
Het is belangrijk om eerst onderscheid te maken tussen de zichtbare ventilatieonderdelen in uw woning en de ventilatiebox waarin de motor is gemonteerd.
Ventilatieroosters, bereikbare oppervlakken en geschikte ventilatieventielen volgens de instructies van de fabrikant.
De binnenzijde van de ventilatiebox, ventilatorwaaier, elektromotor, elektronica en complete ventilatiekanalen.
Bij sommige specifieke ventilatieboxen staat de fabrikant beperkte reiniging van interne onderdelen door de gebruiker toe. Volg in dat geval uitsluitend de handleiding van uw eigen model.
Onderstaande doe-het-zelf-instructie richt zich op de onderdelen die bij veel woningen veilig toegankelijk zijn, zonder de ventilatiemotor te demonteren.
Wat heeft u nodig?
Voor het schoonmaken van ventilatieroosters en geschikte ventielen zijn meestal eenvoudige schoonmaakmiddelen voldoende.
- Een zachte doek of microvezeldoek.
- Een zachte borstel of kwast.
- Een stofzuiger met geschikt borstelmondstuk.
- Lauw water en een mild schoonmaakmiddel, wanneer toegestaan.
- Een droge doek om onderdelen na te drogen.
- Eventueel tape of een markering om de oorspronkelijke ventielinstelling vast te leggen.
- Een stabiele huishoudtrap wanneer een rooster hoog hangt.
Gebruik geen agressieve oplosmiddelen, harde staalborstels of scherpe gereedschappen om kwetsbare ventilatieonderdelen schoon te maken.
Voor werkzaamheden waarvoor het toestel geopend moet worden, moet de elektrische voeding veilig worden uitgeschakeld en losgekoppeld volgens de handleiding. Wacht totdat alle draaiende onderdelen volledig stilstaan.
De standenschakelaar op nul zetten is niet bij ieder toestel hetzelfde als de elektrische voeding veilig onderbreken.
Open geen elektrische compartimenten en raak geen motor, printplaat of bedrading aan. Bij twijfel laat u de werkzaamheden uitvoeren door een deskundige.
Ventilatieroosters en ventielen schoonmaken: stappenplan
Met deze stappen kunt u de bereikbare luchttoevoer- en afzuigopeningen van veel huishoudelijke ventilatiesystemen onderhouden. Controleer vooraf of uw specifieke rooster of ventiel geschikt is voor demontage door de gebruiker.
-
Controleer welk type ventilatie u heeft
Bij een gewone mechanische ventilatiebox wordt lucht meestal afgevoerd via ventielen in de badkamer, keuken en het toilet.
Verse buitenlucht komt via daarvoor bedoelde roosters of andere toevoervoorzieningen de woning binnen.
Een WTW-installatie werkt anders en heeft doorgaans ook luchttoevoerventielen en filters.
Bekijk daarom eerst welke onderdelen bij uw systeem horen.
-
Bekijk hoe het ventilatieventiel is ingesteld
Veel ventilatieventielen zijn tijdens de installatie afgesteld om de juiste hoeveelheid lucht per ruimte te verplaatsen.
Het ventiel in de badkamer kan bijvoorbeeld een andere instelling hebben dan het ventiel in het toilet.
Maak daarom vóór het losnemen een foto en noteer waar het ventiel vandaan komt. Markeer waar nodig de oorspronkelijke instelling.
Draai de instelschijf niet zomaar verder open of dicht. Hiermee kunt u de luchtverdeling veranderen.
-
Verwijder het ventiel alleen als dit is toegestaan
Sommige afzuigventielen kunnen voorzichtig in hun geheel uit de wand of het plafond worden genomen. Andere modellen hebben een bijzondere bevestiging of borging.
Volg de instructies van de fabrikant en forceer niets.
Reinig bij voorkeur één ventiel tegelijk om verwisseling te voorkomen.
Twijfelt u of het ventiel zonder wijziging van de afstelling kan worden verwijderd? Reinig dan alleen de bereikbare buitenzijde.
-
Verwijder stof en ander los vuil
Gebruik een zachte borstel, doek of stofzuiger met geschikt mondstuk.
Verwijder zichtbaar stof van de buitenzijde en de bereikbare delen van het ventiel.
Zorg dat u geen vuil diep in het ventilatiekanaal duwt.
Gebruik geen scherpe voorwerpen die de vorm of afstelling kunnen beschadigen.
-
Reinig geschikte losse onderdelen
Wanneer de fabrikant dit toestaat, kunt u een losgenomen ventilatieventiel reinigen met lauw water en een mild schoonmaakmiddel.
Spoel waar nodig voorzichtig na en droog het onderdeel volledig.
Niet ieder ventilatieonderdeel mag worden ondergedompeld. Houd elektrische, elektronische of gevoelig afgewerkte onderdelen droog.
-
Maak de ventilatieroosters schoon
Bij veel woningen zitten de luchttoevoerroosters boven de ramen. Deze kunnen stof verzamelen.
Reinig de toegankelijke buiten- en binnenzijde met een zachte borstel of stofzuiger.
Sommige roosters hebben een afneembare kap die volgens de handleiding apart gereinigd mag worden.
Voorkom dat de roosters na het reinigen onbedoeld gesloten blijven.
-
Plaats alle onderdelen correct terug
Plaats ieder ventiel terug op de oorspronkelijke plek en in dezelfde stand.
Controleer of het onderdeel stevig vastzit en geen zichtbare beschadigingen heeft.
Wanneer de oorspronkelijke afstelling verloren is gegaan, kan het nodig zijn om het systeem opnieuw te laten inregelen.
-
Controleer of de ventilatie normaal functioneert
Wanneer voor het onderhoud de voeding was uitgeschakeld, herstelt u deze volgens de handleiding.
Controleer vervolgens of de ventilatie normaal reageert op de bediening en of er geen nieuwe afwijkende geluiden optreden.
Een hoorbaar draaiende ventilator bewijst overigens niet dat de vereiste luchtstromen worden gehaald. Daarvoor kunnen metingen nodig zijn.
Maak vóór het reinigen een foto van de positie en instelling van ieder ventilatieventiel. Zo voorkomt u dat u na het schoonmaken moet raden welk ventiel bij welke ruimte hoort.
De ventilatiebox zelf schoonmaken: waar moet u op letten?
In de ventilatiebox bevinden zich de ventilatormotor, de ventilatorwaaier en afhankelijk van het model elektronische onderdelen.
Tijdens jarenlang gebruik kunnen stof en andere verontreinigingen zich ophopen in de behuizing en op de waaier.
Dit kan de luchtstroming beïnvloeden. Wanneer vuil ongelijkmatig op de draaiende waaier terechtkomt, kan ook onbalans ontstaan.
Maar de binnenzijde van een ventilatiebox is niet altijd geschikt voor reiniging door de gebruiker.
Waarom niet zomaar de motor openen?
De ventilatormotor en waaier vormen een nauwkeurig samengesteld geheel.
Bij bepaalde modellen moet de motorplaat worden verwijderd om de waaier te kunnen bereiken. Daarbij kunnen elektrische aansluitingen, bevestigingen of kwetsbare onderdelen betrokken zijn.
Onjuiste demontage of montage kan mechanische schade, elektrische risico's of extra trillingen veroorzaken.
Milieu Centraal adviseert daarom om onderhoud aan de ventilatiebox met motor door een onderhoudsmonteur te laten uitvoeren.
Waarom voorzichtig zijn met de ventilatorwaaier?
Een ventilatorwaaier is een draaiend onderdeel waarvan de vorm en massaverdeling belangrijk zijn.
Bij hardhandig schoonmaken kunnen de schoepen vervormen. Ook bestaande balanceercorrecties kunnen beschadigen.
Daarom is het niet verstandig om zomaar met een harde borstel, schroevendraaier of andere gereedschappen op de waaier te werken.
Gebruik ook geen agressieve straalbehandeling zonder deskundige beoordeling van de gevolgen voor materiaal en balans.
Kan vervuiling van de waaier de lagers beschadigen?
Indirect kan dat onder bepaalde omstandigheden.
Wanneer vuil zich ongelijkmatig over de ventilatorwaaier verdeelt, kan de massabalans veranderen. Een uit balans geraakte waaier kan extra trillingen veroorzaken.
Deze trillingen kunnen op de kogellagers worden overgedragen en bijdragen aan extra lagerbelasting.
Dat betekent niet dat iedere vervuilde ventilator automatisch defecte lagers krijgt. De mate van vervuiling, onbalans en technische constructie bepalen hoe groot de invloed is.
Bij een sterk trillende ventilator is het daarom verstandig om niet alleen de vervuiling, maar ook de balans en de mechanische staat te beoordelen.
Waarom alleen nieuwe lagers niet altijd voldoende zijn
Wanneer een ventilatorwaaier daadwerkelijk uit balans is, verdwijnt die onbalans niet automatisch door nieuwe kogellagers te plaatsen.
Daarom controleren wij bij geschikte motorrevisies van Ventilatie Service Center de balans van de draaiende delen.
Waar nodig en technisch mogelijk wordt aanwezige onbalans met professionele balanceerapparatuur gecorrigeerd.
Dat doen we bij zowel Standaard als Premium revisie. Het verschil tussen deze varianten zit voornamelijk in de toegepaste lagers en garantie, niet in de zorgvuldigheid van het balanceren.
Hoe vaak moet u de ventilatiebox laten reinigen?
De onderhoudsbehoefte verschilt per merk, motortype en gebruiksomstandigheid.
Voor veel huishoudelijke systemen gelden de volgende praktische richtlijnen.
| Onderdeel | Gebruikelijke richtlijn | Uitvoering |
|---|---|---|
| Ventilatieroosters | Minstens jaarlijks of bij vervuiling. | Veelal zelf. |
| Ventilatieventielen | Minstens jaarlijks of bij zichtbare vervuiling. | Zelf of deskundige, zonder afstelling te veranderen. |
| Ventilatiebox en waaier | Vaak circa iedere twee jaar. | Door een geschikte onderhoudsspecialist. |
| Ventilatiekanalen | Bij veel huishoudelijke systemen circa iedere acht jaar. | Professionele inspectie en reiniging wanneer nodig. |
| WTW-filters | Bij veel modellen circa iedere zes maanden. | Volgens de fabrikant vervangen. |
| Motorlagers | Geen vast vervangingsinterval. | Revisie bij geschikte motoren met herstelbare slijtage. |
De voorschriften van uw eigen fabrikant blijven leidend. Bij zware vervuiling of bijzondere omstandigheden kan eerder onderhoud nodig zijn.
Heeft een mechanische ventilatiebox filters?
Een gewone mechanische afzuigbox heeft doorgaans niet dezelfde vervangbare luchtfilters als een WTW-installatie.
Bij mechanische afzuiging komt verse buitenlucht meestal via ventilatieroosters binnen, terwijl de ventilatiebox gebruikte lucht afvoert.
Bij WTW-installaties worden zowel de toevoer als de afvoer mechanisch verzorgd. Daarbij zijn meestal filters aanwezig die periodiek vervangen moeten worden.
Controleer daarom eerst uw ventilatiesysteem voordat u op zoek gaat naar filters voor een gewone ventilatiebox.
Het reinigen van ventilatieventielen is niet hetzelfde als het vervangen van WTW-filters.
Welke fouten moet u bij het schoonmaken vermijden?
Bij het reinigen van ventilatieonderdelen gaat het soms mis doordat onderdelen onbedoeld worden veranderd of beschadigd.
- Ventielen onderling verwisselen: de instellingen kunnen per ruimte verschillen.
- De afstelling veranderen: hierdoor kan de oorspronkelijke luchtverdeling worden verstoord.
- Water in de motor laten komen: elektrische en elektronische onderdelen kunnen daardoor beschadigen.
- De waaier hardhandig reinigen: beschadigde schoepen of balanceercorrecties kunnen trillingen veroorzaken.
- Zonder handleiding de behuizing demonteren: niet iedere ventilatiebox is op dezelfde manier gebouwd.
- Aannemen dat reinigen alle problemen oplost: versleten lagers of defecte elektronica worden niet hersteld door schoonmaken.
- De ventilatie langdurig uitzetten: een mechanisch ventilatiesysteem hoort normaal gesproken continu te functioneren.
Ventilatiebox blijft brommen na het schoonmaken
Heeft u de bereikbare ventilatieonderdelen gereinigd, maar blijft uw ventilatiebox brommen, ratelen of schuren?
Dan hoeft vervuiling niet de oorzaak te zijn.
Een veelvoorkomende mogelijkheid is slijtage van de kogellagers in de ventilatormotor. Na jarenlang gebruik kunnen lagers meer geluid produceren.
Ook onbalans, losse bevestigingen, resonantie of een elektrisch probleem kan de oorzaak zijn.
Wanneer kan motorrevisie helpen?
Wanneer de lagers versleten zijn en de motor verder technisch in goede staat is, kan professionele revisie interessant zijn.
Bij Ventilatie Service Center bieden wij Standaard en Premium revisie aan voor geselecteerde ventilatormotoren.
Beide varianten worden met dezelfde professionele zorg uitgevoerd en omvatten bij de daarvoor geschikte motoren balanscontrole.
Standaard revisie gebruikt hoogwaardige kogellagers voor normale omstandigheden. Premium revisie gebruikt specialistische lagers die vooral bij hogere vochtbelasting aanvullende eigenschappen bieden.
Een revisie duurt na ontvangst doorgaans 1 tot 2 werkdagen, afhankelijk van de technische staat en de werkvoorraad.
Bestel de revisie altijd eerst via de juiste productpagina. Vervolgens ontvangt u de aanleverinstructies voor het opsturen of afgeven van uw motoronderdeel.
Een revisie terwijl u wacht is niet mogelijk.
Reinigen verwijdert vuil uit daarvoor geschikte onderdelen. Reviseren is bedoeld om een technisch geschikte motor met herstelbare slijtage te behandelen.
Wanneer de kogellagers versleten zijn, is alleen reinigen geen oplossing. Maar een goed functionerende motor hoeft ook niet preventief jaarlijks gereviseerd te worden.
Veelgestelde vragen over het schoonmaken van ventilatieboxen
Kan ik mijn ventilatiebox zelf van binnen schoonmaken?
Dat hangt af van het merk en model. Voor veel huishoudelijke ventilatieboxen is het verstandig om onderhoud aan de motor, waaier en binnenzijde door een deskundige te laten uitvoeren. Volg altijd de handleiding van uw specifieke ventilatiebox.
Mag ik ventilatieventielen met water reinigen?
Veel losse ventilatieventielen kunnen met lauw water en een mild schoonmaakmiddel worden gereinigd. Controleer wel of de fabrikant dit toestaat. Droog ze goed af en plaats ieder ventiel terug op dezelfde plek en met dezelfde instelling.
Moet ik de stekker uit het stopcontact halen?
Voor werkzaamheden aan of in de ventilatiebox moet de voeding veilig worden onderbroken volgens de handleiding. De standenschakelaar uitschakelen is niet bij ieder toestel voldoende. Wacht totdat alle draaiende onderdelen volledig stilstaan.
Kan stof op de waaier onbalans veroorzaken?
Ja. Wanneer stof en andere vervuiling ongelijkmatig op de waaier terechtkomen, kan de massaverdeling veranderen. Dat kan extra trillingen en belasting van de kogellagers veroorzaken.
Waarom blijft mijn ventilator lawaai maken na reinigen?
Het geluid kan worden veroorzaakt door versleten kogellagers, onbalans, montageproblemen of elektrische storingen. Reiniging verhelpt dergelijke problemen niet automatisch. Laat de geluidsbron beoordelen voordat u onderdelen vervangt.
Hoe vaak moeten de ventilatiekanalen worden gereinigd?
Bij veel huishoudelijke mechanische ventilatiesystemen wordt circa acht jaar als algemene richtlijn aangehouden. Bij ernstige vervuiling, verstoppingen of andere bijzondere omstandigheden kan eerder onderhoud nodig zijn. De fabrikant kan een afwijkend interval voorschrijven.
Kan Ventilatie Service Center mijn ventilatiebox thuis schoonmaken?
Nee. Ventilatie Service Center voert geen schoonmaak-, installatie- of onderhoudswerkzaamheden op locatie uit. Wij leveren ventilatieproducten en onderdelen, bieden technische ondersteuning op afstand en reviseren geschikte aangeleverde ventilatormotoren.